|
Ekomuzeum Doliny Noteci
Przedsięwzięcie przyczyni się do realizacji:
Uzasadnienie wyboru przedsięwzięcia:
Zarówno Nakło nad Notecią jak i pozostałe gminy obszaru LGD po kilkuset latach silnych związków z Notecią, jako rzeką służącą najpierw obronie, potem rozwojowi gospodarczemu, w drugiej Polowie XX wieku „odwróciło się” od rzeki. Podobnie było w przypadku wszystkich zasobów naturalnego środowiska, jezior w gminie Mrocza, czy Szubin, nadnoteckich łąk czy lasów. Największe znaczenie miało wykorzystanie rolnicze zasobów naturalnego środowiska. Wraz z coraz mniejszą opłacalnością rolnictwa na lakach nadnoteckich egzystencja wielu położnych w dolinie Noteci miejscowości staje pod znakiem zapytania. Po wejściu do UE rolnicy z tych terenów napotkali na szereg kolejnych ograniczeń, dowiedzieli się, że mieszkają na terenach o chronionej przyrodzie (NATURA 2000) co wywołało dodatkowe frustracje i wiele sprzecznych opinii co do przyszłości tych terenów. Tymczasem wobec powszechnej degradacji naturalnego środowiska i krajobrazu, w ostatnich latach okazało się, że zasoby naturalne doliny Noteci są na tyle atrakcyjne i cenne z punktu widzenia przyrodniczego, że zaczynają przyciągać ludzi szukających spokojnego azylu i naturalnej przyrody. Ani mieszkańcy, ani władze, ani funkcjonujące na tym terenie instytucje nie były przygotowane do takiej zmiany podejścia ……
Pojawiło się szereg pomysłów na zagospodarowanie i wykorzystanie turystyczne doliny Noteci m.in. koncepcja stworzenia przystani wodnej w Nakle nad Notecią, rejsy statkiem ‘Łokietek” oraz działalność jednej z nielicznych w kraju Szkoły Żeglugi Śródlądowej w Nakle. Również, miasta i gminy nadnoteckie upatrując szansę na rozwój w oparciu o rzekę Noteć postanowiły działać wspólnie tworząc Związek Miast i Gmin Nadnoteckich. Atrakcyjne siedliska i miejsca lęgowe ptaków oraz unikatowa roślinności Doliny Noteci zostały dostrzeżone przez Polskie Towarzystwo Botaniczne jak i Ogólnopolskie Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP), które upatrują rozwój turystyczny Doliny w oparciu o ofertę dla miłośników przyrody czy „podglądaczy ptaków”.
Wreszcie aktywność Partnerstwa dla Krajny i Paluk, które powstało jako pokłosie realizowanego od 2002 roku programu odnowy wsi. Integracja środowisk lokalnych, zachęcanie mieszkańców wsi do podejmowania inicjatyw samopomocowych jako kontynuacji tworzonych planów odnowy sołectwa doprowadziły do powstania porozumienia o partnerskiej współpracy w latach 2004-5. Partnerstwo dla Krajny i Pałuk zrzeszające ponad 50 instytucji publicznych (w tym wszystkie samorządy powiatu nakielskiego), organizacji społecznych i podmiotów gospodarczych od kilku lat podejmuje działania na rzecz rozwoju społecznego i gospodarczego w dolinie Noteci. W ramach Pilotażowego programu LEADER+ w latach 2006-2008 realizowano projekt „Łączy nas Noteć”, dzięki któremu wyznaczone zostały ścieżki i szlaki rowerowe i wodne, opisano szereg obiektów, wydano materiały promocyjne, a także zapoznano się z koncepcją i funkcjonowaniem ekomuzeów w Polsce i we Włoszech. Ekomuzeum to sieć rozproszonych w terenie obiektów, które tworzą "żywą" kolekcję, obrazującą wartości przyrodnicze i kulturowe regionu oraz dorobek jego mieszkańców. Jego celem jest zachowanie i eksponowanie lokalnych tradycji i forom gospodarowania, charakterystycznego rzemiosła czy sposobu życia poprzez prezentacje, warsztaty, czy pokazy dla turystów, organizowane przez mieszkańców regionu. Ekomuzeum to sieć obiektów, które dzięki wspólnej promocji, stanowią całościowy produkt turystyczny. Ekomuzeum jest przedsięwzięciem tworzonym oddolnie, w oparciu o lokalną mądrość i organiczną znajomość regionu, czerpiącym z miejscowej historii i tradycji, zaprezentowanej w sposób żywy i interesujący, godzącym wymogi ochrony dziedzictwa z potrzebami ekonomicznymi mieszkańców. Jesienią 2008 roku Partnerstwo dla Krajny i Pałuk przystąpiło Krajowej Sieci Grup Partnerskich, w ramach której działa Krajowe Forum Zielonych Ścieżek i Ekomuzeów, zrzeszające koordynatorów Greenways i Ekomuzeów z całej Polski. Celem Forum jest umożliwienie ogólnokrajowej wymiany doświadczeń i realizacji wspólnych, ponadregionalnych projektów.
Koncepcja utworzenia Ekomuzeum Doliny Noteci nawiązuje do „Programu Rozwoju Produktu Turystycznego oraz Kreacji Marki dla Gmin Nadnoteckich” opracowanego w 2002 roku przez Polską Agencję Rozwoju Turystyki S.A z Warszawy. W założeniach tamtego programu jednym z projektów od których należy rozpocząć rozwój turystyki w Dolinie Noteci była koncepcja projektu nazwana jako „Ekologiczna Dolina Noteci”. Przedstawiciele Partnerstwa dla Krajny i Pałuk w 2007 roku odwiedzili ekomuzea Dolnego Śląska oraz Ekomuzeum we włoskiej Cortemilia. Na bazie tamtych doświadczeń w 2008 roku wspólnie ze Starostwem Powiatowym w Nakle i innymi Partnerami zrealizowano projekt „Pierwszy krok do Ekomuzeum Doliny Noteci” dofinansowany przez Samorząd Województwa Kujawsko – Pomorskiego.
|
Zasoby wykorzystywane przy wdrażaniu przedsięwzięcia
|
|
Przy wdrażaniu przedsięwzięcia wykorzystane będą zasoby przyrodnicze, geograficzne i kulturowe obszaru LSR.
|
|
Innowacyjność przedsięwzięcia
|
|
Innowacyjność wynika z próby stworzenia spójnej, zintegrowanej oferty turystycznej na obszarze LSR na bazie sieciowania produktów turystycznych, z wykorzystaniem zasobów przyrodniczych, geograficznych i kulturowych doliny Noteci. Rozwiązania te nie były dotychczas wykorzystywane na obszarze LSR. Stworzony model sieciowania produktów turystycznych w formie ekomuzeum będzie mógł być wykorzystywany na innych obszarach. Należy zwrócić uwagę, ze propozycja utworzenia „ekomuzeum” jest pierwszą tego typu inicjatywą w północnej Polsce.
|
|
Zintegrowany charakter wynikający z różnorodności grup docelowych dla wdrażania przedsięwzięcia
|
Rolnicy – zainteresowani dywersyfikacją swojej działalności;
Osoby fizyczne/rolnicy chcący rozpocząć działalność gospodarczą oraz istniejące mikroprzedsiębiorstwa działające w sektorze usług turystycznych i okołoturystyczynych;
Jednostki samorządu terytorialnego;
Instytucje kultury;
Kościoły i związki wyznaniowe;
Organizacje pozarządowe;
Gospodarstwa agroturystyczne poszerzające własną ofertę;
Operacje w ramach tego przedsięwzięcia będą mogli realizować praktycznie wszyscy partnerzy, nie wykluczając sektora publicznego, który na przykład poprawiając stan infrastruktury przyczyni się do wykreowania Doliny Noteci jako regionu atrakcyjnego dla turystyki i rekreacji wykorzystującej walory naturalnego środowiska. Takie podejście z pewnością ma charakter działań zintegrowanych , a sama konwencja ekomuzeum zakłada współprace wielu różnych partnerów podejmujących wzajemnie uzupełniające się, komplementarne działania
Lista rekomendowanych operacji oraz sugerowany zakres tematyczny
|
W ramach „Odnowa i rozwój wsi” – szacunkowa liczba operacji: min 4
|
|
· Poprawa stanu infrastruktury stanowiącej elementy atrakcji ekomuzeum Doliny Noteci jak np. szlaki, obiekty, urządzenia itp.
· Rozwój małej infrastruktury komunikacyjnej towarzyszącej turystyce i rekreacji (parkingi, miejsca postojowe)
· Urządzanie i porządkowanie terenów zielonych, parków lub innych miejsc wypoczynku
· wytyczenia i wyposażenia szlaków
· budowa przystani, pomostów, wiat i platform widokowych
· poprawa stanu infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej i budowa nowej w tym: szlaki, obiekty, urządzenia, strzelnice sportowe, boiska, itp.
· urządzanie i porządkowania terenów zielonych, parków lub innych miejsc wypoczynku
· remont lub wyposażanie obiektów budowlanych przeznaczonych na cele promocji lokalnych produktów i usług, w tym pawilonów, punktów wystawowych, sal ekspozycyjnych lub witryn
· rewitalizacja zabytków i ich adaptacji na cele społeczno-kulturalne (spichlerze, kuźnie, młyny)
· stworzenie infrastruktury turystycznej nad jeziorami
|
|
W ramach „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” – szacunkowa liczba operacji: min. 6
|
- Rozwój nowych produktów i usług turystycznych
- Produkcja i sprzedaż rzemiosła i rękodzieła
- Rozwój rynku produkcji i sprzedaży spożywczych produktów lokalnych, w tym przetwórstwo i magazynowanie
- Rozwój usług dla gospodarstw rolnych, producentów rolno-spożywczych i rzemieślników;
- Rozwój nowych obiektów agroturystycznych
- Uruchamianie wypożyczalni sprzętu rekreacyjnego i dodatkowych usług rekreacyjnych,
- Podjecie takich działań na bazie gospodarstwa rolnego zajmującego się, pszczelarstwem aby stało się ono atrakcją Ekomuzeum.
- Pszczelarski Park Tematyczny (mini pasieki, wystawki, „ścieżka dydaktyczna”, gospoda „Pasieka”, „muzeum” figur woskowych, plac zabaw dla dzieci)
- Uruchamianie lub rozwój usług rekreacyjnych na bazie gospodarstw na terenach wiejskich Doliny Noteci w tym np. łowiska specjalne, stadniny, korty tenisowe, pola golfowe, ściany wspinaczkowe, i inne
|
|
W ramach „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” – szacunkowa liczba operacji: min 5
|
- Produkcja i sprzedaż rzemiosła i rękodzieła
- Rozwój rynku produkcji i sprzedaży spożywczych produktów lokalnych, w tym przetwórstwo i magazynowanie
- Rozwój usług dla gospodarstw rolnych, producentów rolno-spożywczych i rzemieślników;
- Rozwój nowych i poprawa standardu istniejących obiektów noclegowych
- Rozwój punktów gastronomicznych i usług cateringowych (m.in. Noteckie tawerny, baza gastronomiczna oferująca głownie dania rybne
- budowa sieci wędkarskich ośrodków kempingowych
- oznakowanie stanowisk wędkarskich na brzegach
- Uruchamianie wypożyczalni sprzętu rekreacyjnego i dodatkowych usług rekreacyjnych (m.in. wypożyczalnie i punkty naprawy rowerów, sklepy z akcesoriami rowerowymi, itp.)
- Rozwój usług związanych z obsługą turystów
|
|
W ramach „Wdrażanie LSR – Małe projekty” – szacunkowa liczba operacji: min 100
|
- Organizacja imprez turystyczno-rekreacyjnych związanych z zasobami naturalnymi doliny Noteci (m.in. Światowy Dzień Ptaków;
- Organizacja imprez promocyjnych - Święto Nadnoteckich Braci Kurkowych
- Budowa ścieżek i małej infrastruktury turystycznej np. punktów widokowych, miejsc wypoczynkowych i biwakowych, tras rowerowych
- Popularyzacja turystyki wodnej i zagospodarowanie turystyczne Doliny Noteci
- Wycieczki ornitologiczne dorzeczem Noteci „Ptasia wyprawa nad Noteć”, wycieczki przyrodnicze „Nadnoteckie łęgi”
- Rozwój działalności szkolnych kół ekologicznych z wykorzystaniem walorów środowiska Doliny Noteci
- Renowacja, zabezpieczenie i oznakowanie przydrożnych kapliczek, cmentarzy, i lokalnych obiektów stanowiących „punktowe atrakcje” ekomuzeum Doliny Noteci
- Rajdy piesze i rowerowe na wyznaczonych trasach turystycznych
- Budowa małej infrastruktury turystycznej w otoczeniu obiektów zabytkowych, miejsc historycznych i miejsc pamięci
- Promocja agroturystyki i turystyki na obszarach wiejskich,
- Organizacja wypraw i wystaw fotograficznych „Dolina Noteci w obiektywie”
- Edukacja o przyrodzie np. organizacja lokalnego konkursu szkolnego „Przyroda Doliny Noteci”
- Przygotowanie i wydanie folderów, albumów fotograficznych, filmów promocyjnych, monografii, przewodników i map turystycznych, widokówek i innych publikacji informacyjnych i promujących region
- Jednolite oznakowanie (tablice informacyjne, kierunkowskazy) atrakcji turystycznych regionu: punktów widokowych, miejsc wypoczynkowych i biwakowych, tras narciarstwa biegowego i zjazdowego, tras rowerowych, obiektów zabytkowych, historycznych i charakterystycznych dla regionu
- Opracowanie, coroczna aktualizacja i upowszechnianie kalendarza imprez turystycznych planowanych w regionie
- Opracowanie wzorów i produkcja pamiątek charakterystycznych dla regionu
- Wymiana turystyczna i udział w targach turystycznych w kraju
- Organizacja kursów, szkoleń, wizyt studyjnych i innych działań edukacyjnych w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, kreowania rynku zbytu, promocji, pozyskiwania klientów, podnoszenia kwalifikacji i uzyskiwania certyfikatów, zawiązywania porozumień producenckich i usługowych, itp.;
|
|
W ramach „Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja” – szacunkowa liczba operacji: min 10
|
|
· informowanie i doradztwo w zakresie przygotowania wniosku o pomoc unijną,
· druku lub powielenia i dystrybucji materiałów związanych z aktywizowaniem społeczności lokalnej
· Wykonywanie badań, analiz, konsultacji, planów rozwoju w zakresie produktów i usług turystycznych w Dolinie Noteci.
· Wykonywanie badań, analiz, studiów wykonalności, konsultacji, planów rozwoju w zakresie zagospodarowania i wykorzystania obiektów zabytkowych i miejsc historycznych
· Informowanie o walorach turystyczno-rekreacyjnych obszaru LGD;
· Szkolenie lokalnych liderów i kadr biorących udział we wdrażaniu LSR w zakresie turystyki, rynku produktów i usług lokalnych
· Organizacja i udział w wydarzeniach o charakterze promocyjnym związanych z obszarem LGD;
· Wykonywanie badań, analiz, studiów wykonalności, konsultacji, planów rozwoju w zakresie promocji turystycznej obszaru LGD;
· Animowanie społeczności lokalnych w zakresie turystyki, rynku produktów i usług lokalnych
· Wykonywanie badań, analiz, studiów wykonalności, konsultacji, planów rozwoju w zakresie produkcji żywności ekologicznej na terenie LGD;
· Promowanie marki firm lokalnych firm poprzez kontynuowanie plebiscytu „Firma Krajny i Pałuk”
· Organizacja stoisk promocyjnych na imprezach o zasięgu regionalnym i krajowym
|
|
Ekomuzeum Doliny Noteci
