23 listopada 2011 r. w Brukseli odbyło się 7 posiedzenie Podkomitetu ENRD ds. Podejścia Leader poszerzone o udział zaproszonych dodatkowo przedstawicieli LGD. Głównym celem było przedyskutowanie pierwszego wstępnego raportu przygotowanego przez 4 Grupę Fokusową „Lepsze LSR”. Przy okazji przekazano informację o aktualnym stanie realizacji podejścia Leader w Europie, przedyskutowano propozycje w zakresie podejścia Leader w nowym okresie programowania, przedstawiono działania Contact Point ENRD. Program spotkania i prezentacje są na stronie http://enrd.ec.europa.eu/events-and-meetings/committees/leader-subcommittee/en/7th_leader_subcommittee_en.cfm.

Z Polski była Pani Dyrektor Renata Zielińska reprezentująca KSOW, Pani Naczelnik Joanna Gierulska reprezentująca Instytucję Zarządzającą i na zaproszenie MRiRW - Ryszard Kamiński i Krzysztof Kwatera, reprezentujący LGD.

Jean-Michel Courades przedstawił stan realizacji Osi 4. Do realizacji LSR wybrano na dziś 2308 LGD, z czego w Polsce najwięcej. Ostateczna liczba nie jest jeszcze znana, bo wciąż trwają konkursy na realizacje LSR w Bułgarii i Rumunii. Z 8,9% realizacji Osi nie jesteśmy ostatni w Europie , ale w Austrii i Holandii wydano już ponad 40%. Z krajów Europy Wschodniej znacznie lepiej od nas radzą sobie Słowenia, Estonia (blisko 100 projektów średnio na LGD), Litwa i Czechy, choć w tym ostatnim kraju dużo środków poszło do sektora publicznego. Średnio LGD w Europie obejmuje 67 tys. mieszkańców i działa na obszarze ok. 700 km². Jest 704 projekty współpracy, z czego 198 międzynarodowych.

Katarzyna Panfil z Contact Point ENRD przedstawiła listę zatwierdzonych międzynarodowych projektów współpracy LGD i przedstawiła związane z tym statystyki. Obecnie jest na liście 187 projektów, z czego najwięcej z Węgier, przy czym różnica w liczbie projektów pomiędzy krajami może być uzależniona od różnych procedur w różnych krajach. Są projekty z partnerami z krajów spoza UE i spoza Europy. Blisko połowa to projekty z udziałem dwóch partnerów; najwięcej – 16 partnerów, średnio – 3,7. Najmniejszy budżet – 2,2 tys. Euro, największy – 3.28 mln Euro, średnio 166 tys. Euro.

Panie Sanna Sihvola and Ana Pires da Silva – współprzewodniczące 4 Grupy Fokusowej przedstawiły wstępny raport z prac grupy. Celem prac Grupy jest wypracowanie zaleceń dla przygotowania LSR w nowym okresie. Przedstawiony raport to wyniki badania kwestionariuszowego przeprowadzonego wśród 151 LGD z 18 krajów i 24 Instytucje Zarządzające z 16 krajów. Moim zdaniem i Ryszarda Kamińskiego raport przedstawia głównie historię tworzenia LSR i trudno ocenić czy zawarte tam też sugestie do tego jak tworzyć LSR są najlepsze z możliwych, nawet jeśli stosowano coś w większości krajów. Dopiero, jak się wydaje, duga faza prac, ma przynieść dobre przykłady. Finał drugiego etapu ma być w maju 2012 roku.

Po prezentacji raportu uczestników spotkania podzielono na 10 grup i w każdej uczestnicy dyskutowali w obrębie 4 pytań spośród 8 przygotowanych do dyskusji. Pytania dotyczyły sposobu przygotowywania, w tym zakresu pomocy w tym względzie oraz zawartości i struktury LSR. W grupie, której Krzysztof Kwatera mocno podkreślano znaczenie oddolnego podejścia do budowania LSR. Przy okazji ciekawą informacją było to,
że w Programie Leader II we Włoszech stosowano wielofunduszowość przy przygotowaniu i realizacji LSR. Doświadczenia w tym zakresie włoskich LGD były ponoć dobre.

W grupie 2 w której pracował Ryszard Kamiński podkreślano potrzebę bezpośredniego zaangażowania lokalnych środowisk w przygotowanie lokalnych strategii rozwoju. Przedstawiciel austriackich LGD sugerował potrzebę wykorzystania raczej doświadczenia pracowników biur i zarządów lokalnych grup działania zamiast zatrudniania ekspertów zewnętrznych. Wiele głosów w tej grupie dotyczyło potrzeby precyzyjnego określenia miejsca lokalnej strategii rozwoju w działaniach na rzecz rozwoju obszaru. Lokalne strategie rozwoju, które nominalne mają odnosić się do wszelkich działań rozwojowych, w praktyce ograniczone są katalogiem operacji przewidzianych w danym kraju członkowskim dla LGD. Pewną nadzieję stwarza tu podejście wielofunduszowe, ale istnieje ryzyko, że będzie ono zbyt skomplikowane.

Potem było podsumowanie i dyskusja. Trudno podsumować wspólne wątki tej części spotkania – sprawozdawano z dyskusji 10 grup i doszło wiele uwag innych osób. Będzie zapewne podsumowanie, najprawdopodobniej jako poprawiona część raportu z prac Grupy Fokusowej na tym etapie.

Pedro Brosei z DG AGRI przedstawił propozycje na nowy okres programowania, po czym nastąpiła dyskusja. Uwagę zgłosił zarówno Ryszard Kamiński, jak i Krzysztof Kwatera. Wystąpienie Ryszarda Kamińskiego odnosiło się przede wszystkim do konieczności stworzenia korzystnych rozwiązań dla wdrażania podejścia wielofunduszowego. Poszczególne państwa członkowskie zdominowane są przez podejście „resortowo – branżowe” rządów, w ramach którego zwykle nie ma dobrej komunikacji pomiędzy poszczególnymi ministerstwami. Wobec powszechnego narzekania na skomplikowane procedury po włączeniu podejścia LEADER do głównego nurtu, podejście wielofunduszowe musi być wdrażane w taki sposób, aby nie zwiększyć lecz zmniejszyć poziom trudności dla beneficjentów lokalnych. Drugim zagadnieniem zgłoszonym przez Ryszarda Kamińskiego było zwrócenie uwagi na harmonogram przygotowania lokalnych strategii rozwoju na lata 2014-20. Jeżeli zgodnie z założeniami nowego rozporządzenia wszystkie lokalne grupy działania Maja być wybrane do końca 2014 roku, to oznacza, ze najpóźniej w 2013 roku poszczególne LGD powinny przystąpić do opracowania swoich strategii. Do tego potrzebne jest przyspieszenia prac nad wytycznymi i szczegółowymi zasadami. Krzysztof Kwatera odniósł się do stwierdzenia prowadzącego tę część spotkania z DG AGRI, że w LSR muszą spotkać potrzeby oddolne obszaru LGD i cele Strategii 2020. Krzysztof Kwatera stwierdził, że jego zdaniem LSR może się tylko skupić na lokalnych potrzebach obszaru, a dopiero suma tych LSR plus korekta na poziomach regionalnych i krajowych pozwoli osiągnąć cele Strategii 2020 – inaczej mówiąc - nie potrzeby, aby każda LSR odnosiła się do wszystkich celów Strategii 2020. Krzysztof Kwatera spytał też czy ktoś pracuje nad wskaźnikami wartości dodanej, o mierzenie której postulowano w raporcie ETO. Prowadzący odparł, że trwają prace nad wskaźnikami, ale nie ma pewności czy miał na myśli wskaźniki wartości dodanej.

Katarzyna Panfil przedstawiła stronę ENRD i jej część poświęconą podejściu Leader tzw. Leader Gateway. Jest tam baza danych LGD i różne dokumenty, podręczniki, publikacje. Część rzeczy jest wciąż w budowie.

Na zakończenie podano najbliższe działania związane z pracą Grupy Fokusowej i nie tylko.

Nastepnego dnia Krzysztof Kwatera uczestniczył jeszcze w spotkaniu grupy kilkunastu osób z LGD i IZ z przedstawicielem DG Employment.

Notatkę opracowali: Krzysztof Kwatera i Ryszard Kamiński